رویارویی با خبر‌های برساخته و اطلاعات ناراست، بایستگی روزنامه‌نگار در دفاع از حرفه‌ی خود و موازین حرفه‌اخلاقی‌‌ است که نخستین وظیفه‌ی او را در« جستجو، نگارش و واکاوای، پایبندی به حقیقت»، می‌داند «با هر برآیندی که برای او می‌تواند در پی داشته باشد». روزنامه‌نگار و با او رسانه در این رویارویی در برابر دست‌درازی به شعور اجتماعی می‌ایستد و از ارزش‌های عموم بشری و منافع همگانی دفاع می‌کند. این نوشته تلاشی است در باره‌ی پیوند میان موازین حرفه‌اخلاقی روزنامه‌نگاری و فناوری‌های امروزین با نگاهی به (…)

برگ آنلاین ِ روزنامه‌ی شرق رشته مصاحبه‌هایی را با عنوان «عصر چریک‌ها» درباره‌ی جنبش چریکی در ایران ِ پیش از انقلاب انجام و منتشر می‌کند. شماری از رهبران فدایی نیز در میان مصاحبه‌شوندگان هستند و از چگونگی پیوستن‌شان به جنبش چریکی سخن ‌می‌گویند. در نگاه نخست گفت‌‌وگوی روزنامه‌ای مجاز در جمهوری اسلامی با برخی از رهبران فدایی در تبعید به‌نظر دست‌کم پرسش‌برانگیز می‌رسد. اما با دیدن این مصاحبه‌ها بیننده متوجه می‌شود که این شمار از فدایی‌ها، زندانی‌های دوره‌ی «محمدرضا شاه پهلوی» بوده‌اند و بیشترین (…)

نخست آرش‌ها را بی‌مزار کردند و سپس تلاش دادخواهی مادران و همسران و خواهران داغدار را از صفحه روزگار پاک کردند. قرن‌ها تاریخ شکست‌ها و باستانیان را کنار بگذاریم. در همین سی و چند ساله با این همه رسانه و این همه گفته و نوشته از زندان و اعدام و شکنجه، ما خود چگونه فراموش کرده‌ایم؟ فراموشی، با حماسه سرایی و ستایش از قهرمانی باز نمی‌ایستد. فراموشی، فراموش کردن چرایی بی‌سرنوشت شدن خیل آرش‌هایی است که می‌خواستند و می‌توانستند بمانند. فراموشی، پیروزی را دیدن و تن بی جان آرش را ندیدن است. فراموشی (…)

نعل ِ وارانه را در فرهنگ‌نامه‌ «گمراه ساختن ِ آن که در تعقیب است و به جهت مخالف فرستادن» تعریف کرده‌اند. آن زمان که سوارکاران عرب‌ و سپس ترکمن‌ از نعل ِ وارانه برای «گم کردن رد» استفاده می‌کردند، کمتر کسی فکر می‌کرد این روش به راه‌کاری ارتباطاتی برای رسانه‌ها بدل شود.
نخست از رادیو آغاز شد که به دلیل راه‌اندازی و همه‌گیر شدنش در آغاز دوران پیدایش توتالیتاریسم و بستگی یک سویه با شنونده «رسانه‌ی توتالیتر» نام گرفت. در رادیو تصویر نبود، با صدا سیمای مخالف خراشیده می‌شد. برگرفته از روایت‌های (…)

این جستار گزارشی است کوتاه از برجسته‌ترین کارهای کاوشگرانه‌ی رسانه‌‌ها و نهادهای مدنی مستقل جهان درباره‌ی پگاسوس جنگ‌افزار جاسوسی شرکت اسرائیلی ان اس او. روزنامه‌نگاران نه تنها در هنگام جنگ که با پیشرفت پُرشتاب فناوری‌های رقمی در زمان صلح نیز گزنددیده‌ی جنگ‌افزارهای جاسوسی‌ دولت‌ها و جنگ‌سالاری هستند. این جنگ‌افزارها در آشکار برای آماج‌هایی چون مبارزه در برابر جنایات سازما‌یافته یا تروریسم ساخته می‌شوند، اما کاربردشان علیه شهروندان غیرنظامی و از آن میان روزنامه‌نگاران و رسانه‌ها هر (…)

در سال‌های نخست دهه‌ی هشتاد با آشکار شدن اقدام‌های جمهوری اسلامی ایران برای دسترسی به انرژی هسته‌ای و ناگه‌گیر شدن کشورهای غربی از این اطلاعات پنهان نگه داشته شده، تلاش برای دستیابی به اطلاعات بیشتر در این باره نیز برای کشورهای غربی و به ویژه اسرائیل به پرسمانی جدی‌تر تبدیل شد. از آن میان بکارگرفتن جاسوسان و همه ابزارهای جاسوسی در ایران. این امر توهم همه دشمن و جاسوس‌پنداری ذاتی رژیم اسلامی را بیشتر کرد. آن‌ها به جای تمرکز بر «سوژه»‌های بکارگرفته شده از درون نظام، به خوی همیشگی کنش‌گران (…)

راست این است که اصلی‌ترین دگرگونی‌های رسانه‌ای، از رونق یافتن خبرگزاری‌های تا آغاز به کار رادیو، از یک‌جا شدن رسانه‌ها در کنسرسیوم‌ها تا تشکیل سندیکاهای روزنامه‌نگاران و تدوین منشورهای حرفه‌اخلاقی همه در فردای جنگ جهانی نخست آغاز شدند. ویرانگری نخستین کشتار جهانگیر، رسانه‌ها را نیز بی نصیب نگذاشت، با آنکه در آغاز و در برخی از کشورها و به ویژه در دو کشور بریتانیای کبیر و امریکا، جنگ بر تیراژ روزنامه‌ها افزود و دست‌کم در سال‌های آغازین جنگ، سانسور همه جانبه، مخاطبان را از خواندن خبرهایی باز (…)

سی‌وچهار سال پیش در بهمن ماه ۱۳۶۹، نخستین شماره ماه‌نامه‌ی آرش منتشر شد. مقاله‌ی نخست آن با عنوان« جنگ برای نظمی نوین » گزارشی از جنگ نخست خلیخ فارس بود به قلم من. این روزها بازهم سخن از جنگ برای نظمی نوین است، گویی که پیش از این جهان چنین با همین گفتمان شاهد تباهی جنگ نبوده است. «جهان پیر است و بی بنیاد..»
۱۷ ساعت پس از پایان مهلت تعیین‌شده از سوی شورای امنیت سازمان ملل برای خروج عراق از کویت، در شبانگاه ۱۶ ژانویه ۱۹۹۱، آمریکا و متحدانش، حمله به عراق را آغاز کردند، و بدین ترتیب بحران (…)